Onur: Edebiyat bilimi de dilbilim gibi filolojik bilim dalıdır. [1]
Çağlar: Ha?!
Onur: Edebiyat diyorum, edebiyat; bir diyorum, bilim diyorum, dalıdır diyorum.
Çağlar: Bu da şimdi nereden çıktı yaa?!
Onur: Kitap okurken, değişik ortamlardaki sohbetlerden veya programlardan falan çelişkili bilgiler ediniyordum. Bir taraf edebiyatın bilim olmadığını söylerken karşı taraf da bilim olduğu iddiasındaydı. Biri doğruydu ama hangisi? İşte buradan çıktı.
Çağlar: Eee?
Onur: "Eee”si, edebiyat bir bilimdir. Hem de birkaç bilimi içine alabilecek kadar geniş ve zengindir.
Çağlar: Edebiyat bir bilim mi yani?!
Onur: Tabi. Doğrusunu istersen önceleri ben de bilim olmadığını düşünüyordum ama somut kanıtları görünce ikna oldum, bu düşüncemi değiştirdim.
Çağlar: Yok. Bence bilim değildir edebiyat. Yazarlar mürekkeplerin kalitesini mikroskopla inceleyerek mi yazıyor, ne yani? Kaliteli mürekkeple yazınca, kaliteli eser mi oluyor?
Onur: Ben düşüncemi edebiyatın bir bilim olduğu yönünde değiştirdim ama beni uygun kanıtlar sunarak ikna edersen önceki düşünceme dönüş yapabilirim. Gel, birlikte bir araştırmaya girelim; var mısın?
Çağlar: Sanki "yokum” desem yakamı bırakacaksın da! Ehh, mecburen varım.
Onur: Hı hıı, haklısın valla, bırakmam yakanı.
Çağlar: İyi... Başlayalım bakalım. Başlayalım da, nereden başlayacağımız hakkında bir planın var mı?
Onur: Evet, bir planım var. Önerim şöyle: Şimdi önümüzde iki kavram var: "Bilim” ve "Edebiyat”. İstersen bunlar hakkında biraz araştırma yap, sözlükleri, yazıları falan karıştır ve "en bilimsel açıklama budur!” dediğin açılımları getir, konuşmamıza devam edelim, olur mu?
Çağlar: Olur tabi niye olmasın. Sanki olmaz desem yakamı bırakacaksın da!
Çağlar: Ha?!
Onur: Edebiyat diyorum, edebiyat; bir diyorum, bilim diyorum, dalıdır diyorum.
Çağlar: Bu da şimdi nereden çıktı yaa?!
Onur: Kitap okurken, değişik ortamlardaki sohbetlerden veya programlardan falan çelişkili bilgiler ediniyordum. Bir taraf edebiyatın bilim olmadığını söylerken karşı taraf da bilim olduğu iddiasındaydı. Biri doğruydu ama hangisi? İşte buradan çıktı.
Çağlar: Eee?
Onur: "Eee”si, edebiyat bir bilimdir. Hem de birkaç bilimi içine alabilecek kadar geniş ve zengindir.
Çağlar: Edebiyat bir bilim mi yani?!
Onur: Tabi. Doğrusunu istersen önceleri ben de bilim olmadığını düşünüyordum ama somut kanıtları görünce ikna oldum, bu düşüncemi değiştirdim.
Çağlar: Yok. Bence bilim değildir edebiyat. Yazarlar mürekkeplerin kalitesini mikroskopla inceleyerek mi yazıyor, ne yani? Kaliteli mürekkeple yazınca, kaliteli eser mi oluyor?
Onur: Ben düşüncemi edebiyatın bir bilim olduğu yönünde değiştirdim ama beni uygun kanıtlar sunarak ikna edersen önceki düşünceme dönüş yapabilirim. Gel, birlikte bir araştırmaya girelim; var mısın?
Çağlar: Sanki "yokum” desem yakamı bırakacaksın da! Ehh, mecburen varım.
Onur: Hı hıı, haklısın valla, bırakmam yakanı.
Çağlar: İyi... Başlayalım bakalım. Başlayalım da, nereden başlayacağımız hakkında bir planın var mı?
Onur: Evet, bir planım var. Önerim şöyle: Şimdi önümüzde iki kavram var: "Bilim” ve "Edebiyat”. İstersen bunlar hakkında biraz araştırma yap, sözlükleri, yazıları falan karıştır ve "en bilimsel açıklama budur!” dediğin açılımları getir, konuşmamıza devam edelim, olur mu?
Çağlar: Olur tabi niye olmasın. Sanki olmaz desem yakamı bırakacaksın da!
**********
Çağlar: Sözlüklerden, kitaplardan ve internetten araştırmalar yaptım. Karşıma birçok tanım çıktı ama ben senin önerine uyarak "en bilimsel açıklama budur” dediğim üçer açıklamayla geldim.
Onur: Güzel. Şimdi onları sırayla yaz lütfen. Birlikte inceleyelim. Hatta mümkünse bizi okuyan dostlarımızın da düşüncelerini alalım. Bizim göremediğimizi ya da bilemediğimizi okurlarımız görebilir ve bilebilirler. Eğer okurlarımız bizlerle bunu paylaşırlarsa ortaya çok güzel bir "Gökyüzü Edebiyatı” çıkabilir.
Çağlar: Evet, sanırım haklısın. Önce hangisinden başlayayım?
Onur: Önce "Bilim”i tanımakla başlayalım. Bakalım neler getirdin? Kaynaklarını da yazıyoruz, biliyorsun kaynak çok önemli.
Çağlar: Tabi getirdim. Onları da tek tek dip not olarak vereceğiz zaten.
Onur: Güzel. Yaz bakalım getirdiğin "bilim” açılımı örneklerini. Bakalım neler bulmuşsun?
Çağlar: İşte açıklamalar:
Birinci örnek:
1 . Evrenin veya olayların bir bölümünü konu olarak seçen, deneye dayanan yöntemler ve gerçeklikten yararlanarak sonuç çıkarmaya çalışan düzenli bilgi, ilim:
"Benim sizden istediğim Türkçe yardım, bazı eski yazılı bilim ve tarih gibi ciddi eserleri bana okumanızdır."- H. E. Adıvar.
2 . Genel geçerlik ve kesinlik nitelikleri gösteren yöntemli ve dizgesel bilgi.
3 . Belli bir konuyu bilme isteğinden yola çıkan, belli bir amaca yönelen bir bilgi edinme ve yöntemli araştırma süreci. [2]
İkinci örnek:
1: Var olan gerçekleri gözlem, hipotez, mantık ve deney yoluyla açıklamaktır.
2: Tarafsız gözlem ve deneylerle elde edilen, düzenlenmiş bilgiler topluluğudur.
3: Deney ve gözlemler ışığında gelişen, bizi yeni gözlem ve deneylere götüren kavramlar dizisidir. [3]
Üçüncü örnek:
"Bilim nedir?" sorusuna verilebilecek ilk yanıt mutlaka "bilgi"nin kullanılabilirliğidir. Ancak tabii bu fazla etimolojik (kelime köküne dayalı) bir yanıt olacaktır. Zaten bunun geçerliliği de ancak bilimin ilk çıktığı zamanlarda söz konusu olabilir herhalde. Peki zamanla değişen bilim, etkilediği ve bazen zorla sokulduğu alanlar içine hangi tanımlar aracılığı ile girmiştir?
* Bilgi, duyumla başlar, ancak duyum değildir. Bilgide duyumun yanında başka bir öğenin, aklın işe karışması söz konusu olmazsa asla bilim ve felsefe meydana gelmez. (Aristo)
* Bilim bugüne dek köleler yaratmaktan başka bir işe yaramadı; savaş zamanında bizi zehirlemeye, paramparça etmeye yarıyor; barış zamanında da yaşamımızı çekilmez, kararsız duruma sokuyor. Bilimler, insanları kafa işlerine adayıp büyük ölçüde kölelikten kurtaracak yerde, onları makinenin kölesi yapıyor. (Albert Einstein)
* İlk bilim adamı, bir nesneye acaba bu bana yiyecek, giyecek, barınak, araç, oyuncak veya silah sağlar mı diye değil, salt öğrenme, bilme, merakını doyurma amacı ile yaklaşmış olan kişidir. (Coleridge)
* Bilim, yalnızca doğanın matematiksel davranışını ortaya koyan yasalardan oluşur. (Isaac Newton)
* İnsan, bilimleri bilmekle, bilmemekten daha çok insanlığını yitirir. (Blaise Pascal) [4]
Onur: Başka var mı elinde?
Çağlar: Tabi, tabi, bekle; yazıyorum.
Onur: Yok; yazma, bence bu tanımlamalar yeterlidir. Okurlarımız da eklesin, uygun ve değişik olanları alırız. Böylece bu çalışma kitleselleşmiş olur.
Çağlar: Tamam.
Kaynakça:
1] Gennadiy N. Pospelov, Edebiyat Bilimi, s.13
2] TDK: http://www.tdk.gov.tr/TDKSOZLUK/SOZBUL.ASP?kelime=bilim
3] http://denbiyolog07.tripod.com/id3.html
4] http://www.yazinn.com/index.php?sayfa=bilimne
Onur: Güzel. Şimdi onları sırayla yaz lütfen. Birlikte inceleyelim. Hatta mümkünse bizi okuyan dostlarımızın da düşüncelerini alalım. Bizim göremediğimizi ya da bilemediğimizi okurlarımız görebilir ve bilebilirler. Eğer okurlarımız bizlerle bunu paylaşırlarsa ortaya çok güzel bir "Gökyüzü Edebiyatı” çıkabilir.
Çağlar: Evet, sanırım haklısın. Önce hangisinden başlayayım?
Onur: Önce "Bilim”i tanımakla başlayalım. Bakalım neler getirdin? Kaynaklarını da yazıyoruz, biliyorsun kaynak çok önemli.
Çağlar: Tabi getirdim. Onları da tek tek dip not olarak vereceğiz zaten.
Onur: Güzel. Yaz bakalım getirdiğin "bilim” açılımı örneklerini. Bakalım neler bulmuşsun?
Çağlar: İşte açıklamalar:
Birinci örnek:
1 . Evrenin veya olayların bir bölümünü konu olarak seçen, deneye dayanan yöntemler ve gerçeklikten yararlanarak sonuç çıkarmaya çalışan düzenli bilgi, ilim:
"Benim sizden istediğim Türkçe yardım, bazı eski yazılı bilim ve tarih gibi ciddi eserleri bana okumanızdır."- H. E. Adıvar.
2 . Genel geçerlik ve kesinlik nitelikleri gösteren yöntemli ve dizgesel bilgi.
3 . Belli bir konuyu bilme isteğinden yola çıkan, belli bir amaca yönelen bir bilgi edinme ve yöntemli araştırma süreci. [2]
İkinci örnek:
1: Var olan gerçekleri gözlem, hipotez, mantık ve deney yoluyla açıklamaktır.
2: Tarafsız gözlem ve deneylerle elde edilen, düzenlenmiş bilgiler topluluğudur.
3: Deney ve gözlemler ışığında gelişen, bizi yeni gözlem ve deneylere götüren kavramlar dizisidir. [3]
Üçüncü örnek:
"Bilim nedir?" sorusuna verilebilecek ilk yanıt mutlaka "bilgi"nin kullanılabilirliğidir. Ancak tabii bu fazla etimolojik (kelime köküne dayalı) bir yanıt olacaktır. Zaten bunun geçerliliği de ancak bilimin ilk çıktığı zamanlarda söz konusu olabilir herhalde. Peki zamanla değişen bilim, etkilediği ve bazen zorla sokulduğu alanlar içine hangi tanımlar aracılığı ile girmiştir?
* Bilgi, duyumla başlar, ancak duyum değildir. Bilgide duyumun yanında başka bir öğenin, aklın işe karışması söz konusu olmazsa asla bilim ve felsefe meydana gelmez. (Aristo)
* Bilim bugüne dek köleler yaratmaktan başka bir işe yaramadı; savaş zamanında bizi zehirlemeye, paramparça etmeye yarıyor; barış zamanında da yaşamımızı çekilmez, kararsız duruma sokuyor. Bilimler, insanları kafa işlerine adayıp büyük ölçüde kölelikten kurtaracak yerde, onları makinenin kölesi yapıyor. (Albert Einstein)
* İlk bilim adamı, bir nesneye acaba bu bana yiyecek, giyecek, barınak, araç, oyuncak veya silah sağlar mı diye değil, salt öğrenme, bilme, merakını doyurma amacı ile yaklaşmış olan kişidir. (Coleridge)
* Bilim, yalnızca doğanın matematiksel davranışını ortaya koyan yasalardan oluşur. (Isaac Newton)
* İnsan, bilimleri bilmekle, bilmemekten daha çok insanlığını yitirir. (Blaise Pascal) [4]
Onur: Başka var mı elinde?
Çağlar: Tabi, tabi, bekle; yazıyorum.
Onur: Yok; yazma, bence bu tanımlamalar yeterlidir. Okurlarımız da eklesin, uygun ve değişik olanları alırız. Böylece bu çalışma kitleselleşmiş olur.
Çağlar: Tamam.
Kaynakça:
1] Gennadiy N. Pospelov, Edebiyat Bilimi, s.13
2] TDK: http://www.tdk.gov.tr/TDKSOZLUK/SOZBUL.ASP?kelime=bilim
3] http://denbiyolog07.tripod.com/id3.html
4] http://www.yazinn.com/index.php?sayfa=bilimne
0 Yorumlar:
Yorum Gönder